Gdynia na Liście UNESCO – narodziny polskiej moderny jako światowego dziedzictwa.
UNESCO oficjalnie wpisało modernistyczne centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa. To 18. polski obiekt o takim statusie i jednocześnie pierwszy modernistyczny zespół urbanistyczny z naszego kraju wyróżniony przez organizację. Decyzja zapadła podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Busan – w roku, w którym Gdynia świętuje 100-lecie nadania praw miejskich.
Miasto z wizją – od rybackiej wioski do modernistycznej metropolii
W 1926 roku Gdynia była niewielką osadą. W ciągu niespełna dwóch dekad stała się nowoczesnym portem II RP, liczącym ponad 100 tys. mieszkańców. Jej rozwój był jednym z najbardziej spektakularnych projektów urbanistycznych Europy międzywojnia.
UNESCO podkreśla, że Śródmieście Gdyni to „miejski organizm oparty na modułowym planowaniu, tworzący zwarty kompleks modernistycznej architektury o silnych indywidualnych wyrazach”. Miasto stanowi przykład radykalnego odejścia od historyzmu i budowania nowej tożsamości państwa, które po odzyskaniu niepodległości potrzebowało własnego okna na świat.
Przeczytaj także – Primark otwiera dziewiąty sklep w Polsce. Pierwszy w północnej części kraju.
Modernizm w wersji morskiej
Gdyński modernizm jest wyjątkowy – inspirowany morzem, prosty, funkcjonalny, a jednocześnie pełen charakterystycznych detali:
- Białe elewacje
- Okrągłe okna – „bulaje”
- Bryły przypominające kadłuby statków
Do najbardziej rozpoznawalnych obiektów należą m.in. „dom bankowy”, modernistyczna kamienica o charakterystycznej linii, oraz Muzeum Emigracji mieszczące się w dawnej Stacji Morskiej, skąd przez dziesięciolecia tysiące Polaków wyruszały w świat.
Przeczytaj na pl.sporten.com – Netflix odpala bombę. Nadchodzi dokument o José Mourinho
Dlaczego Gdynia? UNESCO wskazuje na unikatowość
Eksperci UNESCO uznali, że Gdynia wyróżnia się na tle innych modernistycznych projektów XX wieku – takich jak Bauhaus, berlińskie osiedla, Kaunas czy Tel Awiw – Białe Miasto.
Gdynia nie jest kopią żadnego z nich. To autorski model urbanistyczny, w którym nowoczesność łączy się z funkcją portową, a architektura podporządkowana jest idei budowy nowego, silnego państwa.
Miasto, które przetrwało wojnę
W przeciwieństwie do Warszawy czy Gdańska, Gdynia nie została zniszczona w czasie II wojny światowej. Dzięki temu jej układ ulic i zabudowa międzywojenna zachowały się w wyjątkowo dobrym stanie, co znacząco wpłynęło na decyzję UNESCO.
20 lat drogi do światowego uznania
Proces wpisania Gdyni na Listę UNESCO trwał ponad dwie dekady:
- 2007 – wpis do rejestru zabytków
- 2015 – nadanie statusu Pomnika Historii
- 2019 – zgłoszenie na Listę Tentatywną UNESCO
- 2026 – oficjalna decyzja Komitetu
Deputy mayor Oktawia Gorzeńska nazwała decyzję „wspaniałym prezentem na jubileusz miasta”, a prezydent Aleksandra Kosiorek podkreśliła, że wizja sprzed wieku „nadal ma siłę i uniwersalne znaczenie”.
Znaczenie dla Polski i świata
Wpis Gdyni to:
- wzmocnienie pozycji polskiego modernizmu na arenie międzynarodowej
- nowy impuls dla turystyki
- ochrona jednego z najważniejszych urbanistycznych projektów II RP
To także symboliczny hołd dla ludzi, którzy w latach 20. i 30. XX wieku zbudowali miasto od podstaw – nowoczesne, ambitne, odważne.
