Polscy naukowcy odkrywają cząsteczkę, która może zatrzymać raka.
Zespół naukowców z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego dokonał odkrycia, które może otworzyć zupełnie nowy rozdział w terapii nowotworów. Badacze z grupy dr. hab. Wojciecha Strzałki zidentyfikowali cząsteczkę zdolną do precyzyjnego zakłócania procesów replikacji i naprawy DNA w komórkach rakowych. Jej działanie polega na blokowaniu funkcji kluczowego białka PCNA — jednego z najważniejszych „strażników” prawidłowego kopiowania materiału genetycznego.
Przeczytaj także – Badanie krwi na obecność wielu nowotworów może pomóc uratować tysiące istnień ludzkich
PCNA – „menedżer budowy” komórki nowotworowej
W każdej komórce nowotworowej działa białko PCNA (ang. Proliferating Cell Nuclear Antigen). To swoisty koordynator procesów związanych z replikacją DNA i naprawą uszkodzeń. Dzięki niemu komórki rakowe mogą dzielić się szybko i skutecznie, a także radzić sobie z uszkodzeniami wywołanymi terapią.
Naukowcy porównują PCNA do „menedżera budowy”, który pilnuje, by każdy etap kopiowania DNA przebiegał bez błędów. To właśnie ta sprawność czyni nowotwory tak trudnymi do zwalczenia.
Przeczytaj na pl.sporten.com – Polska poza mundialem 2026 – gorzki koniec marzeń o Ameryce
Odkryta cząsteczka – precyzyjny hamulec dla raka
Zespół dr. hab. Wojciecha Strzałki odkrył cząsteczkę, która potrafi zablokować działanie PCNA. W praktyce oznacza to, że komórki nowotworowe tracą zdolność do prawidłowego kopiowania DNA i naprawiania uszkodzeń. Taki mechanizm może prowadzić do zahamowania ich podziałów, a w konsekwencji — do obumierania komórek rakowych.
Co ważne, cząsteczka może stać się podstawą do stworzenia nowej klasy leków przeciwnowotworowych. Po przeprowadzeniu niezbędnych badań przedklinicznych i klinicznych mogłaby być dostarczana do komórek nowotworowych za pomocą nanocząsteczkowych nośników, co zwiększyłoby precyzję terapii i ograniczyło skutki uboczne.
🔬 Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego odkryli sposób blokowania podziału komórek nowotworowych. Kluczową rolę odgrywa białko PCNA, odpowiedzialne za replikację DNA. https://t.co/7pMyw9HecX#onkologia #nowotwory #nauka #medycyna #UJ
— Alert Medyczny (@alertmedyczny) March 24, 2026
Dlaczego to odkrycie jest tak ważne?
- Nowy cel terapeutyczny – PCNA od dawna jest uznawane za atrakcyjny cel w onkologii, ale dotąd brakowało skutecznych inhibitorów.
- Precyzyjne działanie – blokowanie kluczowego białka może zatrzymać rozwój wielu typów nowotworów.
- Potencjał kliniczny – cząsteczka lub jej pochodne mogą stać się podstawą innowacyjnych terapii.
- Polski wkład w światową naukę – odkrycie pochodzi z jednego z czołowych ośrodków badawczych w kraju.
Twórcy technologii
Na zdjęciu prezentującym autorów przełomowego odkrycia znajdują się:
- dr Arkadiusz Borek
- dr Ewa Kowalska
- dr hab. Wojciech Strzałka – lider zespołu
- dr hab. Monika Bzowska
To właśnie ich wspólna praca i wieloletnie doświadczenie doprowadziły do identyfikacji cząsteczki, która może zmienić sposób leczenia nowotworów.
Co dalej?
Przed zespołem stoją kolejne etapy badań — od testów laboratoryjnych po potencjalne badania kliniczne. Jeśli wszystko przebiegnie pomyślnie, odkrycie może stać się fundamentem terapii, które w przyszłości pomogą pacjentom na całym świecie.
